IMO ประเภทที่ 6: สารพิษ

ประเภทที่ 6: สารพิษและสารติดเชื้อ

ประเภทย่อย 6.1: สารพิษ

เป็นที่ทราบว่ามีความเป็นพิษต่อมนุษย์จนก่ออันตรายต่อสุขภาพระหว่างการขนส่ง หรือถือว่าเป็นพิษต่อมนุษย์เนื่องจากจัดอยู่ในกลุ่มความเป็นพิษเมื่อทดสอบกับสัตว์ทดลอง

วัสดุที่ก่อการระคายเคือง เช่น แก๊สน้ำตา ซึ่งทำให้ระคายเคืองอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในพื้นที่อับอากาศ

ประเภทย่อย 6.2: สารชีวอันตราย

6.2.1 คำจำกัดความ

เพื่อวัตถุประสงค์ของข้อกำหนดนี้:

6.2.1.1 สารติดเชื้อคือสารที่ทราบหรือคาดว่ามีเชื้อโรคอย่างมีเหตุผล เชื้อโรคหมายถึงจุลินทรีย์ (รวมถึงแบคทีเรีย ไวรัส ริกเก็ตเซีย ปรสิต และเชื้อรา) และสิ่งก่อโรคอื่น เช่น พรีออน ซึ่งทำให้เกิดโรคในมนุษย์หรือสัตว์ได้

หมายเหตุ: สารพิษจากพืช สัตว์ หรือแบคทีเรีย ที่ไม่มีสารติดเชื้อ หรือสารพิษที่ไม่ได้อยู่ในสารที่เป็นสารติดเชื้อ ควรพิจารณาจัดอยู่ในประเภทย่อย 6.1 และกำหนดเป็น UN3172

6.2.1.2 ผลิตภัณฑ์ชีวภาพคือผลิตภัณฑ์ที่ได้จากสิ่งมีชีวิต ซึ่งผลิตและจำหน่ายตามข้อกำหนดของหน่วยงานระดับชาติที่เกี่ยวข้อง ซึ่งอาจมีข้อกำหนดการอนุญาตเป็นพิเศษ และใช้เพื่อป้องกัน รักษา หรือวินิจฉัยโรคในมนุษย์หรือสัตว์ หรือเพื่อการพัฒนา การทดลอง หรือการวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลิตภัณฑ์เหล่านี้รวมถึงแต่ไม่จำกัดเพียงผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปหรือยังไม่สำเร็จรูป เช่น วัคซีน

6.2.1.3 เชื้อเพาะเลี้ยงคือผลจากกระบวนการที่เพาะเชื้อโรคโดยเจตนา คำจำกัดความนี้ไม่รวมตัวอย่างจากผู้ป่วยตามที่กำหนดไว้ใน 6.2.1.4.

6.2.1.4 ตัวอย่างจากผู้ป่วยคือตัวอย่างที่เก็บโดยตรงจากมนุษย์หรือสัตว์ รวมถึงแต่ไม่จำกัดเพียงสิ่งขับถ่าย สารคัดหลั่ง เลือดและส่วนประกอบของเลือด เนื้อเยื่อและสำลีป้ายของเหลวในเนื้อเยื่อ และชิ้นส่วนของร่างกาย ซึ่งขนส่งเพื่อวัตถุประสงค์ เช่น การวิจัย การวินิจฉัย การตรวจสอบ การรักษาและการป้องกันโรค

6.2.1.5 ขยะทางการแพทย์หรือขยะติดเชื้อคือขยะที่เกิดจากการรักษาพยาบาลสัตว์หรือมนุษย์ หรือจากการวิจัยทางชีวภาพ

6.2.2 การจำแนกประเภทสารติดเชื้อ

6.2.2.1 สารติดเชื้อต้องจัดอยู่ในประเภทย่อย 6.2 และกำหนดเป็น UN2814, UN2900, UN 3291 หรือ UN3373 ตามความเหมาะสม

6.2.2.2 สารติดเชื้อแบ่งออกเป็นกลุ่มดังต่อไปนี้

6.2.2.2.1 กลุ่ม A:

สารติดเชื้อที่ขนส่งในรูปแบบที่เมื่อมีการสัมผัสแล้ว สามารถทำให้เกิดความพิการถาวร โรคที่คุกคามชีวิต หรือโรคร้ายแรงถึงชีวิตในมนุษย์หรือสัตว์ที่มีสุขภาพดี ตัวอย่างของสารที่เข้าเกณฑ์นี้แสดงไว้ในตาราง 3.6.D

หมายเหตุ: การสัมผัสเกิดขึ้นเมื่อสารติดเชื้อหลุดออกนอกบรรจุภัณฑ์ป้องกัน จนเกิดการสัมผัสทางกายภาพกับมนุษย์หรือสัตว์

(a) สารติดเชื้อที่เข้าเกณฑ์นี้และทำให้เกิดโรคในมนุษย์ หรือทั้งในมนุษย์และสัตว์ ต้องกำหนดเป็น UN 2814 สารติดเชื้อที่ทำให้เกิดโรคเฉพาะในสัตว์ต้องกำหนดเป็น UN 2900

(b) การกำหนดเป็น UN 2814 หรือ UN 2900 ต้องอ้างอิงจากประวัติการรักษาและอาการที่ทราบของมนุษย์หรือสัตว์ที่เป็นแหล่งที่มา สภาพการระบาดเฉพาะถิ่นในพื้นที่ หรือการวินิจฉัยของผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับสถานการณ์เฉพาะของมนุษย์หรือสัตว์ที่เป็นแหล่งที่มา

หมายเหตุ:

1. ชื่อที่ถูกต้องในการขนส่งของ UN 2814 คือ Infectious substance, affecting humans (สารติดเชื้อที่มีผลต่อมนุษย์) ชื่อที่ถูกต้องในการขนส่งของ UN 2900 คือ Infectious substance, affecting animals only (สารติดเชื้อที่มีผลต่อสัตว์เท่านั้น)

2. ตารางต่อไปนี้ไม่ได้รวมไว้ทั้งหมด สารติดเชื้อรวมถึงเชื้อโรคชนิดใหม่หรือเชื้ออุบัติใหม่ที่ไม่ปรากฏในตาราง แต่เข้าเกณฑ์เดียวกัน ต้องจัดอยู่ในกลุ่ม A นอกจากนี้ หากมีข้อสงสัยว่าสารใดเข้าเกณฑ์หรือไม่ ต้องจัดสารนั้นไว้ในกลุ่ม A

3. ในรายการต่อไปนี้ จุลินทรีย์ที่เขียนด้วยตัวเอียงคือแบคทีเรีย ไมโคพลาสมา ริกเก็ตเซีย หรือเชื้อรา

Bacillus anthracis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
สารติดเชื้อ
Brucella abortus (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Brucella melitensis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Brucella suis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Burkholderia mallei, Pseudomonas mallei, โรคมงคล่อ (Glanders) (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Burkholderia pseudomallei, Pseudomonas pseudomallei (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Chlamydia psittaci สายพันธุ์สัตว์ปีก (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Clostridium botulinum (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Coccidioides immitis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Coxiella burnetii (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสไข้เลือดออกไครเมียนคองโก
ไวรัสเดงกี (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสสมองอักเสบในม้าสายพันธุ์ตะวันออก (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Escherichia coli ชนิดสร้างสารพิษเวโร (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสอีโบลา
ไวรัสเฟล็กซอล
Francisella tularensis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสกัวนาริโต
ไวรัสฮันตาน
ฮันตาไวรัสที่ทำให้เกิดไข้เลือดออกร่วมกับกลุ่มอาการทางไต
ไวรัสเฮนดรา
ไวรัสตับอักเสบบี (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสเฮอร์ปีส์บี (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสเอชไอวี (HIV) (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสไข้หวัดนกชนิดก่อโรครุนแรง (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสไข้สมองอักเสบเจอี (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสจูนิน
ไวรัสโรคป่าคยาซานูร์
ไวรัสลาสซา
ไวรัสมาชูโป
ไวรัสมาร์บวร์ก
ไวรัสฝีดาษลิง
Mycobacterium tuberculosis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสนิปาห์
ไวรัสไข้เลือดออกออมสค์
ไวรัสโปลิโอ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสพิษสุนัขบ้า
Rickettsia prowazekii (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Rickettsia rickettsii (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสไข้ริฟต์แวลลีย์
ไวรัสสมองอักเสบรัสเซียนสปริงซัมเมอร์ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสซาเบีย
Shigella dysenteriae ชนิดที่ 1 (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสสมองอักเสบจากเห็บ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสวาริโอลา
ไวรัสสมองอักเสบในม้าสายพันธุ์เวเนซุเอลา
ไวรัสเวสต์ไนล์ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสไข้เหลือง (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Yersinia pestis (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสอหิวาต์แอฟริกาในสุกร (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Avian paramyxovirus ชนิดที่ 1, ไวรัสโรคนิวคาสเซิลชนิดรุนแรง (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสอหิวาต์สุกรคลาสสิก (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อย (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสฝีดาษแพะ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสโรคลัมปีสกิน (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
Mycoplasma mycoides, โรคปอดบวมติดต่อในโค (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสโรคเพสต์ในสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็ก (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสรินเดอร์เพสต์ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสฝีดาษแกะ (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสโรคตุ่มพองในสุกร (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)
ไวรัสโรคปากอักเสบพุพอง (เฉพาะเชื้อเพาะเลี้ยง)

6.2.2.2.2 กลุ่ม B:

สารติดเชื้อที่ไม่เข้าเกณฑ์ของกลุ่ม A สารติดเชื้อในกลุ่ม B ต้องกำหนดเป็น UN 3373

หมายเหตุ: ชื่อที่ถูกต้องในการขนส่งของ UN 3373 คือ Diagnostic specimens หรือ Clinical specimens หรือ Biological substance, category B คาดว่าตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2007 จะไม่อนุญาตให้ใช้ชื่อในการขนส่ง Diagnostic specimens และ Clinical specimens อีกต่อไป

6.2.2.3 ข้อยกเว้น

6.2.2.3.1 สารที่ไม่มีสารติดเชื้อ หรือสารที่ไม่น่าจะทำให้เกิดโรคในมนุษย์หรือสัตว์ ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้ เว้นแต่เข้าเกณฑ์ของประเภทอื่น

6.2.2.3.2 สารที่มีจุลินทรีย์ซึ่งไม่ก่อโรคในมนุษย์หรือสัตว์ ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้ เว้นแต่เข้าเกณฑ์ของประเภทอื่น

6.2.2.3.3 สารที่อยู่ในรูปแบบที่เชื้อโรคที่มีอยู่ถูกทำให้เป็นกลางหรือหมดฤทธิ์จนไม่ก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพอีกต่อไป ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้ เว้นแต่เข้าเกณฑ์ของประเภทอื่น

6.2.2.3.4 ตัวอย่างจากสิ่งแวดล้อม (รวมถึงตัวอย่างอาหารและน้ำ) ที่ไม่ถือว่ามีความเสี่ยงต่อการติดเชื้ออย่างมีนัยสำคัญ ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้ เว้นแต่เข้าเกณฑ์ของประเภทอื่น

6.2.2.3.5 หยดเลือดแห้งที่เก็บโดยหยดเลือดลงบนวัสดุดูดซับ หรือชุดตรวจคัดกรองเลือดแฝงในอุจจาระ และเลือดหรือส่วนประกอบของเลือดที่เก็บเพื่อการถ่ายเลือด หรือเพื่อเตรียมผลิตภัณฑ์จากเลือดสำหรับการถ่ายเลือดหรือการปลูกถ่าย รวมถึงเนื้อเยื่อหรืออวัยวะใดๆ ที่มีไว้เพื่อการปลูกถ่าย ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้

6.2.2.3.6 ตัวอย่างจากผู้ป่วยที่มีโอกาสน้อยที่สุดที่จะมีเชื้อโรค ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้ หากบรรจุตัวอย่างในบรรจุภัณฑ์ที่ป้องกันการรั่วไหลได้ และทำเครื่องหมายด้วยข้อความ "Exempt human specimen" หรือ "Exempt animal specimen" ตามความเหมาะสม บรรจุภัณฑ์ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขต่อไปนี้:

(a) บรรจุภัณฑ์ต้องประกอบด้วยสามส่วน:

1. ภาชนะชั้นในที่ป้องกันการรั่วซึม (หนึ่งใบหรือมากกว่า)

2. บรรจุภัณฑ์ชั้นที่สองที่ป้องกันการรั่วซึม และ

3. บรรจุภัณฑ์ชั้นนอกที่แข็งแรงเพียงพอสำหรับความจุ มวล และการใช้งานตามวัตถุประสงค์ และมีพื้นผิวอย่างน้อยหนึ่งด้านที่มีขนาดไม่น้อยกว่า 100 mm × 100 mm

(b) สำหรับของเหลว ต้องใส่วัสดุดูดซับในปริมาณที่เพียงพอจะดูดซับสิ่งที่บรรจุทั้งหมดไว้ระหว่างภาชนะชั้นในกับบรรจุภัณฑ์ชั้นที่สอง เพื่อให้ระหว่างการขนส่ง ของเหลวที่หลุดหรือรั่วออกมาจะไม่ถึงบรรจุภัณฑ์ชั้นนอก และไม่ทำให้วัสดุกันกระแทกเสียสภาพ

(c) เมื่อวางภาชนะชั้นในที่แตกง่ายหลายใบไว้ในบรรจุภัณฑ์ชั้นที่สองเดียวกัน ต้องห่อแยกแต่ละใบหรือกั้นแยกเพื่อไม่ให้สัมผัสกัน

หมายเหตุ: ในการพิจารณาว่าตัวอย่างจากผู้ป่วยมีโอกาสน้อยที่สุดที่จะมีเชื้อโรคหรือไม่ ต้องอาศัยการวินิจฉัยของผู้เชี่ยวชาญเพื่อตัดสินว่าสารนั้นได้รับการยกเว้นตามวรรคนี้หรือไม่ การวินิจฉัยดังกล่าวควรอ้างอิงจากประวัติการรักษา อาการ และสถานการณ์เฉพาะที่ทราบของแหล่งที่มา ทั้งมนุษย์หรือสัตว์ และสภาพการระบาดเฉพาะถิ่นในพื้นที่

ตัวอย่างของสิ่งส่งตรวจที่อาจขนส่งได้ตามวรรคนี้ ได้แก่ การตรวจเลือดหรือปัสสาวะเพื่อติดตามระดับคอเลสเตอรอล ระดับน้ำตาลในเลือด ระดับฮอร์โมน หรือแอนติเจนจำเพาะต่อต่อมลูกหมาก (PSA) การตรวจที่จำเป็นเพื่อติดตามการทำงานของอวัยวะ เช่น หัวใจ ตับ หรือไต สำหรับมนุษย์หรือสัตว์ที่เป็นโรคไม่ติดเชื้อ หรือการติดตามระดับยาเพื่อการรักษา การตรวจเพื่อการประกันภัยหรือการจ้างงานเพื่อตรวจหายาเสพติดหรือแอลกอฮอล์ การทดสอบการตั้งครรภ์ การตัดชิ้นเนื้อตรวจหามะเร็ง และการตรวจหาแอนติบอดีในมนุษย์หรือสัตว์

6.2.3 ผลิตภัณฑ์ชีวภาพ

6.2.3.1 เพื่อวัตถุประสงค์ของข้อกำหนดนี้ ผลิตภัณฑ์ชีวภาพแบ่งออกเป็นกลุ่มดังต่อไปนี้:

(a) ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตและบรรจุตามข้อกำหนดของหน่วยงานระดับชาติที่เกี่ยวข้อง และขนส่งเพื่อการบรรจุขั้นสุดท้ายหรือการจัดจำหน่าย และเพื่อใช้ดูแลสุขภาพส่วนบุคคลโดยบุคลากรทางการแพทย์หรือบุคคลทั่วไป สารในกลุ่มนี้ไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดนี้

(b) ผลิตภัณฑ์ที่ไม่อยู่ภายใต้วรรค (a) และทราบหรือเชื่อได้อย่างมีเหตุผลว่ามีสารติดเชื้อ และเข้าเกณฑ์ของกลุ่ม A หรือกลุ่ม B สารในกลุ่มนี้ต้องกำหนดเป็น UN2814, UN2900 หรือ UN3373 ตามความเหมาะสม

หมายเหตุ: ผลิตภัณฑ์ชีวภาพบางชนิดที่ได้รับอนุญาตอาจเป็นอันตรายทางชีวภาพเฉพาะในบางพื้นที่ของโลก ในกรณีนี้ หน่วยงานที่มีอำนาจอาจกำหนดให้ผลิตภัณฑ์ชีวภาพเหล่านี้ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดท้องถิ่นสำหรับสารติดเชื้อ หรืออาจกำหนดข้อจำกัดอื่น

6.2.4 จุลินทรีย์และสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม

6.2.4.1 จุลินทรีย์ดัดแปลงพันธุกรรมที่ไม่เข้าข่ายคำจำกัดความของสารติดเชื้อ ต้องจำแนกประเภทตามหมวดย่อย 3.9

6.2.5 ขยะทางการแพทย์หรือขยะติดเชื้อ

6.2.5.1 ขยะทางการแพทย์หรือขยะติดเชื้อที่มีสารติดเชื้อกลุ่ม A ต้องกำหนดเป็น UN2814 หรือ UN2900 ตามความเหมาะสม ขยะทางการแพทย์หรือขยะติดเชื้อที่มีสารติดเชื้อกลุ่ม B ต้องกำหนดเป็น UN3291

6.2.5.2 ขยะทางการแพทย์หรือขยะติดเชื้อที่เชื่อได้อย่างมีเหตุผลว่ามีโอกาสต่ำที่จะมีสารติดเชื้อ ต้องกำหนดเป็น UN3291 หมายเหตุ: ชื่อที่ถูกต้องในการขนส่งของ UN3291 คือ Clinical waste, unspecified, n.o.s. หรือ (Bio) Medical waste, n.o.s. หรือ Regulated medical waste, n.o.s.

6.2.5.3

6.2.6 สัตว์ที่ติดเชื้อ

6.2.6.1 สัตว์มีชีวิตที่ถูกทำให้ติดเชื้อโดยเจตนา และทราบหรือสงสัยว่ามีสารติดเชื้อ ห้ามขนส่งทางอากาศ เว้นแต่สารติดเชื้อนั้นไม่สามารถส่งด้วยวิธีอื่นได้ สัตว์ที่ติดเชื้อขนส่งได้เฉพาะภายใต้ข้อกำหนดและเงื่อนไขที่หน่วยงานระดับชาติที่เกี่ยวข้องอนุมัติเท่านั้น

6.2.6.2 ห้ามใช้สัตว์มีชีวิตเพื่อส่งสารติดเชื้อ เว้นแต่สารติดเชื้อนั้นไม่สามารถส่งด้วยวิธีอื่นได้

6.2.6.3 ซากสัตว์ที่ได้รับผลจากเชื้อโรคกลุ่ม A หรือที่จะจัดอยู่ในกลุ่ม A เฉพาะในรูปเชื้อเพาะเลี้ยง ต้องกำหนดเป็น UN 2814 หรือ UN 2900 ตามความเหมาะสม ซากสัตว์อื่นที่ได้รับผลจากเชื้อโรคในกลุ่ม B ต้องขนส่งตามข้อกำหนดที่หน่วยงานที่มีอำนาจกำหนด

6.2.7 ตัวอย่างจากผู้ป่วย ตัวอย่างจากผู้ป่วยต้องกำหนดเป็น UN 2814, UN 2900 หรือ UN 3373 ตามความเหมาะสม เว้นแต่เป็นไปตาม 6.2.2.3