Ray açıklığı rehberi

Raylar arasında 1,435 mm olan standart hat, dünyada en yaygın kullanılan ray açıklığıdır. Kökeni 1822'ye ve ilk kamuya açık buharlı demiryoluna dayanır; oradan Avrupa'nın büyük bölümüne, Orta Doğu'ya, Kuzey Amerika'ya, Afrika'nın geniş kısımlarına ve Çin'e yayıldı. Yolcu, bölgesel, uzun mesafe, yük ve yüksek hızlı demiryolu için aynı şekilde varsayılan açıklıktır.

Bu rakamın kökeni demiryolunun kendisinden eskidir. Mevcut atlı arabaların yeni raylarda değişiklik yapılmadan çalışmaya devam edebilmesi için seçilen, erken dönem İngiliz kömür madeni hatlarındaki aralıkla örtüşür. Daha geriye gidildiğinde aynı genişlik sıklıkla Roma dönemi savaş arabalarının tekerlek aralığıyla ilişkilendirilir: iki atın yan yana durabileceği kadar geniş.

Britanya 1846'da 1,435 mm'yi resmi olarak standart ray açıklığı kabul etti. Ne kadar baskın hale geldiğine bir örnek: bugün Avusturya'da ülkenin 5,575 km'lik demiryolu ağının yaklaşık 5,200 km'si standart hattır, kalan 370 kilometre kadarı ise dar hatlardır.

Dar hat, standarttan daha dar olan her açıklıktır. En yaygın türleri metre hat (1,000 mm) ve 760 mm hattır. Daha dar bir açıklığın keskin virajları ve dik eğimleri standart hattan çok daha iyi karşıladığı dağlık veya zorlu arazilerde görülür. Alpler'deki dağ ve nostaljik demiryolları klasik bir örnektir.

Geniş hat, 1,435 mm'den geniş olan her açıklıktır. En yaygın türü, hat uzunluğuna göre standart hattan sonra dünyanın en büyük ikinci demiryolu ağı olan 1,520 mm'lik Rus hattıdır. Daha geniş bir açıklık genellikle daha ağır ve daha dengeli yükleri taşır; bu yüzden geniş hat, uzun mesafelerde ağır yük için yapılmış hatlarda görülür. En bilinen örnek Trans-Sibirya ağıdır.

Ray açıklığı farklılıklarının çoğu, herhangi bir uluslararası koordinasyonun olmadığı bir döneme dayanır: demiryolları bölge bölge, birbirinden bağımsız olarak, hattı döşeyenin isteğine göre inşa edildi. Birçok durumda bu uyumsuzluk kasıtlıydı: rakip bir gücün veya rakip bir işletmecinin kendi demiryolu araçlarını sizin ağınızda çalıştıramaması için alınmış askeri veya ekonomik bir karardı.

Bunun bedeli "ray açıklığı değişimi" olarak ortaya çıkar: farklı genişlikteki iki ağın buluştuğu yerde yük ya farklı vagonlara aktarılmalı ya da vagonların dingil takımları değiştirilmeli veya yeni açıklığa göre ayarlanmalıdır. Değişken açıklıklı yürüyen aksamlar bu işlemi eskisinden daha hızlı hale getirdi, ancak yine de ek bir adımdır ve bir ray açıklığı sınırını geçen rotada transit süresini etkilemeye devam eder.

İleride yeni ray açıklıklarının ortaya çıkması beklenmiyor. Pratikteki eğilim mevcut açıklıkların yaygınlaşması yönünde; özellikle standart hat Doğu Asya'da hızla büyüyor.